Eκδήλωση για την 1η κοπή της πίτας των Αποφοίτων του 2ου Γυμνασίου-Λυκείου Θεσσαλονίκης

Θεσσαλονίκη, 27 Ιανουαρίου 2013

Γιώργος Συνεφάκης, Πρόεδρος του ‘ΙΚΤΙΝΟΣ’

Αγαπητές και αγαπητοί συναπόφοιτοι, αγαπητές και αγαπητοί γονείς και παιδιά, φίλες και φίλοι του 2^ου Γυμνασίου-Λυκείου Θεσσαλονίκης ‘ΙΚΤΙΝΟΣ’, κυρίες και κύριοι.

Καλωσήρθατε στην εκδήλωση για την 1^η κοπή της πίτας των Αποφοίτων του Σχολείου μας.

Η μοίρα η καλή με όρισε εμένα να εκφωνήσω τον 1^ο λόγο στην 1^η δημόσια εμφάνιση του ΙΚΤΙΝΟΥ και αυτό το θεωρώ μεγάλη μου τιμή.

Εδώ και 3 μήνες ιδρύθηκε ο Σύλλογος Αποφοίτων του Σχολείου μας και του δώσαμε το συμβολικό όνομα ΙΚΤΙΝΟΣ. Βλέπετε, καμιά φορά η ιστορία δεν παράγει συγκυριακά αποτελέσματα. Η οδός Σχολείων, όπως αρχικά λεγόταν ο δρόμος, μετονομάστηκε εδώ και πολλά χρόνια σε οδό Ικτίνου, παίρνοντας το όνομα του διασημότερου αρχιτέκτονα όλων των εποχών, του δημιουργού ενός από τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου, του Παρθενώνα και του συμπλέγματος της Ακρόπολης των Αθηνών, που από τον Χρυσό Αιώνα του Περικλέους έως σήμερα και για πάντα, θα είναι σύμβολο της αρμονίας, της χρυσής τομής και της υπέρτατης ανθρώπινης επινόησης και δημιουργίας. Τι φυσικότερο λοιπόν, ο Σύλλογός μας να πάρει το όνομα του Ικτίνου, σηματοδοτώντας έτσι μια άρρηκτη σχέση με το Σχολειό μας.

Εδώ και 3 μήνες λοιπόν, ιδρύθηκε ο Σύλλογος Αποφοίτων του Σχολείου μας. Το 1^ο Διοικητικό μας Συμβούλιο ξεκίνησε τη θητεία του με μία ορμέμφυτη διάθεση να συμβάλλει ενεργά και με όλες του τις δυνάμεις στη μορφωτική, πολιτιστική και εκπαιδευτική αναβάθμιση του Σχολείου μας, αξιοποιώντας στο έπακρο το δυναμικό των μελών του Συλλόγου. Θέλει να κινηθεί δυναμικά προς πάσα κατεύθυνση, ώστε το Σχολείο μας να αποτελέσει έναν μεγάλης εμβέλειας πολιτιστικό πυρήνα της πόλης μας, τιμώντας και συνεχίζοντας την παράδοση των 99 χρόνων αδιάλειπτης παρουσίας του (από το 1914 ως η πρώτη εκπαιδευτική δευτεροβάθμια μονάδα μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης) στην εκπαίδευση και μόρφωση των παιδιών της Θεσσαλονίκης.

Από αυτό το Σχολείο, από αυτό το αναπόσπαστο στοιχείο της νεότερης ιστορίας της πόλης μας, έχουν αποφοιτήσει διαχρονικά μεγάλες μορφές της Τέχνης, της Επιστήμης, του Πολιτισμού και της εν γένει Κοινωνικής Ζωής και Προσφοράς προς την Πατρίδα μας. Αναφέρω ενδεικτικά, από τους χιλιάδες αποφοίτους μας, τα ονόματα των αείμνηστων Μανώλη Ανδρόνικου, Μ. Καραγάτση, Γιώργου Βαφόπουλου, Τάκη Βαρβιτσιώτη, Απόστολου Βακαλόπουλου, Παναγιώτη Σπύρου και άλλων πρωτοπόρων διαμορφωτών της σύγχρονης Ελλάδας. Από τους εν ζωή και γεμάτους ενέργεια, ενδεικτικά τους Ντίνο Χριστιανόπουλο, Δημήτρη Παντερμαλή, Κώστα Βουτσά και πολλούς άλλους, ων ουκ έστιν αριθμός. Εκατοντάδες πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, πεφωτισμένοι άνθρωποι, επιστήμονες που προσέφεραν και προσφέρουν στην κοινωνία γνώση και πολιτισμό, χιλιάδες καταξιωμένοι πολίτες σε κάθε χώρο και έκφανση της κοινωνικής, οικονομικής, πολιτιστικής και πολιτικής ζωής αυτού του τόπου, σ’ αυτό τον χώρο φοίτησαν, αποφοίτησαν και συνέβαλαν στη διαμόρφωση της σύγχρονης Θεσσαλονίκης, της Ελλάδας και παντού στον κόσμο όλο.

Εμείς, ως απόφοιτοι -κι αυτός είναι ο λόγος ύπαρξης μας-, νοιώθουμε την υποχρέωση να σταθούμε αρωγοί δίπλα στους μαθητές και τους καθηγητές του Σχολείου, να στηρίξουμε τις προσπάθειές τους αντίστοιχα, τόσο για την απόκτηση, όσο και τη μετάδοση της Γνώσης, της Γνώσης με το Γ κεφαλαίο, ώστε αυτή να μετουσιωθεί αργότερα στην κοινωνία σε πράξεις και έργο θετικό, εποικοδομητικό και ωφέλιμο για τους πολίτες της πόλης και της χώρας μας.

Στις βασικές μας προθέσεις και προτεραιότητες, εντάσσονται:

·      Η πολιτιστική μας προσφορά στην εκπαίδευση των παιδιών, με διαλέξεις, σεμινάρια, ενημερωτικές ομιλίες από ειδικούς και κάθε άλλο πρόσφορο μέσον που θα συμπληρώνει τις βασικές τους γνώσεις.

·      Η ευαισθητοποίηση των παιδιών στις ιδέες της συλλογικότητας και της κοινωνικής αλληλεγγύης, στη σωστή συμπεριφορά τους προς το περιβάλλον, το άμεσο και το ευρύτερο, το δομημένο και το αδόμητο και γενικά την κοινωνία, καθώς και στην προστασία τους από τους κινδύνους και τις επικίνδυνες σειρήνες και μάστιγες των καιρών μας

·      Η κινητοποίηση με όλα τα μέσα που διαθέτουν τα μέλη και οι φίλοι του Συλλόγου μας για την αναβάθμιση των κτιριακών υποδομών του Σχολείου μας, ώστε η εκπαίδευση των παιδιών να διεξάγεται σε καλύτερο μαθησιακό περιβάλλον, σε ένα κτίριο που σχεδιάστηκε το 1928 από έναν μεγάλο αρχιτέκτονα, τον Νίκο Μητσάκη, κτίριο που θεωρείται ακόμη και σήμερα υπόδειγμα σχολικών εγκαταστάσεων και θεμελιώθηκε από τον τότε Υπουργό παιδείας Γεώργιο Παπανδρέου επί κυβερνήσεως Ελευθερίου Βενιζέλου το 1931.

·      Η Τράπεζα Αίματος, που ήδη δημιουργήσαμε, ανοίγοντας μερίδα με τον τίτλο ‘Απόφοιτοι 2^ου ΙΚΤΙΝΟΣ’ ως ελάχιστο δείγμα κοινωνικής οργάνωσης και συλλογικής προσφοράς, στην οποία ελπίζουμε και πιστεύουμε ότι θα την στηρίξουμε όλοι μας, ως αιμοδότες.

Έχουμε δε σκοπό να συνεχίσουμε σ’ αυτό το πλαίσιο, πιστεύοντας ακράδαντα ότι θα βρούμε ενεργό συμπαραστάτη τους μαθητές και κυρίως τους γονείς τους, τόσο του Β’ Λυκείου, όσο και του Β’ Γυμνασίου, δεδομένου ότι και οι δύο αυτές μονάδες αποτελούν ένα αναπόσπαστο σύνολο εκπαιδευτικής, μορφωτικής και πολιτιστικής πολιτικής, καθώς και τους Συλλόγους Γονέων και Κηδεμόνων, όπως επίσης και τις Δημοτικές Αρχές της πόλης μας.

Ήδη ως πρώτη κίνηση κοινωνικής προσφοράς και ως πρώτο δείγμα γραφής, ο ΙΚΤΙΝΟΣ ενίσχυσε χριστουγεννιάτικα -και με διακριτικότητα- με σημαντικές ποσότητες τροφίμων 7 άπορες οικογένειες μαθητών, οι οποίοι φοιτούν στο Σχολείο μας.

Προγραμματίσαμε επίσης για την Δευτέρα 4 Μαρτίου 2013, μία εκδήλωση για να τιμήσουμε τον συναπόφοιτο Ντίνο Χριστιανόπουλο και το έργο του, το πεζό, το ποιητικό και το μελοποιημένο.

Προγραμματίσαμε επίσης μία άλλη εκδήλωση αυτό τον Απρίλιο, για να τιμήσουμε τον συναπόφοιτο Κώστα Βουτσά και το έργο του.

Ο μεγάλος μας στόχος είναι του χρόνου, το 2014, όπου το Σχολείο μας κλείνει 100 χρόνια λειτουργίας, να οργανώσουμε μία μεγάλη επιστημονική και πολιτιστική εκδήλωση, ανάλογη της ιστορίας και της προσφοράς του Σχολείου μας στην πόλη και τον κόσμο.

Αγαπητές και αγαπητοί συναπόφοιτοι, αγαπητές και αγαπητοί γονείς και παιδιά, φίλες και φίλοι του 2^ου Γυμνασίου-Λυκείου Θεσσαλονίκης ‘ΙΚΤΙΝΟΣ’.

Σήμερα δυστυχώς, ζούμε σε μια εποχή όπου η παγκοσμιοποίηση προσπαθεί να επιβάλλει, αν δεν το έχει κάνει ήδη, την οικονομία και την άκριτη κατανάλωση, ως μοναδικό λόγο ύπαρξης μας στη ζωή, να μετατοπίσει στην αφάνεια τις κοινωνικές μας ευαισθησίες, να ομογενοποιήσει τις ιδιαιτερότητες και τα χαρακτηριστικά μας ως λαού και του κάθε λαού, δημιουργώντας κλωνοποιημένα και μεταπρατικά πρότυπα ζωής. Η μόνη μας τελικά αντίσταση είναι η μνήμη μας, γιατί οι άνθρωποι είναι οι μνήμες τους. Δίχως μνήμη, ο άνθρωπος θα ήταν απλώς μία ακόμη ψηφίδα στο μωσαϊκό της πανίδας του κόσμου.

Μνήμη λοιπόν, δηλαδή η ικανότητα του εγκεφάλου να διατηρεί γνώσεις ή εντυπώσεις και να τις ανακαλεί, όταν και όποτε θέλει, για να αναπλάθει πληροφορίες ή εμπειρίες. Μνήμη λοιπόν, η μητέρα της σοφίας κατά τον Αισχύλο, η σωτηρία των αισθήσεων κατά τον Πλάτωνα, η βίγλα η αψηλή στα φρένα μας κατά τον Νίκο Καζαντζάκη, η ιδιωτική λογοτεχνία του κάθε ανθρώπου.

‘Πλημμυρίζουν το χθες

μαγεμένες σκιές,

που ξοπίσω μου γράφουν τροχιά,

με κρατούνε θαρρώ

σαν αλήθειες παλιές

σε λαβύρινθο δέσμιο βαθιά’,

λέει η γραφίδα της Πολυξένης Αδάμ-Βελένη, στιχουργώντας το υπέροχο κομμάτι ‘Στιγμές’ του αείμνηστου Νίκου Παπάζογλου.

Ας ενεργοποιήσουμε λοιπόν όλοι μας αυτές τις μαγεμένες σκιές που μας κρατούν δέσμιους βαθειά, ας ενεργοποιήσουμε αυτή τη βίγλα την αψηλή για το Σχολείο μας, για τα ανεπανάληπτα εφηβικά μας χρόνια, τα γεμάτα χαρές και λύπες, για την εποχή που μεταλάβαμε Γνώση, για την εποχή που ανδρωθήκαμε εμείς οι άνδρες (το Β’ Αρρένων τελείωσα εγώ) και μεγαλώσανε οι μεταγενέστεροι, αγόρια και κορίτσια, για την εποχή που οι πρωτοέρωτές μας ήταν πανσέληνοι, για τα καλύτερά μας χρόνια, τα ανέμελα τελικά, τα χρόνια της τρυφεράδας μας. Ας στηρίξουμε όλοι μας λοιπόν, σε αυτούς τους χαλεπούς καιρούς που περνάμε, το αιωνόβιο αυτό κύτταρο μάθησης και πολιτισμού, με όλες μας τις δυνάμεις, τιμώντας τις μνήμες μας. Η συμμετοχή μας στα κοινά και η έμπρακτη αγάπη για το σχολείο μας, στο οποίο φοιτήσαμε ή αποφοιτήσαμε, σε μια περίοδο όπου οι εποχές, οι μαθητές, οι καθηγητές και τα σχολικά ήθη αλλάζουν διαρκώς, μας δίνει τη δυνατότητα να προσφέρουμε τις γνώσεις μας, τις δεξιότητές μας και γενικότερα ό,τι μπορεί ο καθένας και η κάθε μία από εμάς, για την ανάδειξη και αναβάθμιση του ιστορικού μας Σχολείου, ως ενός εκπαιδευτικού θεσμού που κοσμεί εδώ και έναν αιώνα την πόλη μας.

Κάνουμε έκκληση επίσης στους καθηγητές, να δίνουν πάντα τον καλύτερό τους εαυτό στο λειτούργημα που επιτελούν, να μεταλαμπαδεύσουν στα παιδιά τη Μόρφωση, την Παιδεία, το Ήθος, τον Πολιτισμό και τον Πατριωτισμό. Ο λόγος ύπαρξης των διδασκόντων είναι επειδή υπάρχουν διδασκόμενοι, ανεξάρτητα από όποια βαθμίδα εκπαίδευσης. Αυτά τα νοήματα, είναι για όλους μας, παιδιά, καθηγητές, γονείς, αποφοίτους και πολίτες εν γένει, τα μόνα περιουσιακά στοιχεία που μας έχουν απομείνει ως Έλληνες, είναι η αρχέγονη παρακαταθήκη των προγόνων μας που πρέπει να την τιμήσουμε όλοι. Τελικά είναι οι Αλήθειες μας, που δεν πρέπει να χαθούν εξ αιτίας της κοινωνικής μας ραστώνης, της δημοκρατικής μας τεμπελιάς, της συνειδησιακής μας αγρανάπαυσης και της πατριωτικής μας σκουριάς. Και δεν θα χαθούν.

Αυτός είναι ο λόγος που δημιουργήσαμε τον Σύλλογό μας, τον ΙΚΤΙΝΟ μας. Ο Σύλλογος είναι για όλους όσοι αγάπησαν και αγαπούν το Σχολείο μας, η φωλιά των εφηβικών μας μνημών, της βασικής μας επαφής με τη Γνώση, την Τέχνη και τα Γράμματα και των τρυφερών μας συλλογικών στιγμών.

Στο πνεύμα αυτό, καλούμε όλους τους γονείς και τα παιδιά να συσπειρωθούν γύρω από τον Σύλλογο Αποφοίτων, να προσφέρουν, όπως προανέφερα, τις γνώσεις τους, τις εμπειρίες τους, τις δεξιότητές τους, αλλά κυρίως την αγάπη και τη συμπαράστασή τους σε κάθε εκδήλωση του Συλλόγου μας, σε κάθε ενέργειά του και σε κάθε παρέμβασή του σε όλα τα επίπεδα.

Αγαπητές και αγαπητοί συναπόφοιτοι, αγαπητές και αγαπητοί γονείς και παιδιά, φίλες και φίλοι του 2^ου Γυμνασίου-Λυκείου Θεσσαλονίκης ‘ΙΚΤΙΝΟΣ’, κυρίες και κύριοι

‘Είναι κάτι στιγμές

σα μικρές πινελιές

ζωγραφιάς που δεν έχει τελειώσει,

λείπουν λίγα ακριβά

των χρωμάτων νερά,

για να δώσουν του τόπου τη γνώση’

συνεχίζει και τελειώνει η Πολυξένη Αδάμ-Βελένη. Ας βάλουμε κι εμείς όλοι λοιπόν τη μικρή μας πινελιά για να τελειώσει αυτή η ζωγραφιά, ας προσφέρουμε τα ακριβά νερά των χρωμάτων που λείπουν, για να δώσουμε του τόπου μας, τη Γνώση.

Σας ευχόμαστε ολόψυχα Καλή Χρονιά, με υγεία και ευτυχία, προσωπική και οικογενειακή και σας ευχαριστούμε θερμά που μας τιμήσατε με την παρουσία σας σήμερα εδώ, στην κοπή της πίτας μας.

Χρόνια Πολλά

Η ΣΙΩΠΗ ΤΩΝ ΤΑΓΩΝ

Η ΣΙΩΠΗ ΤΩΝ ΤΑΓΩΝ

Σαν σήμερα, πριν 69 χρόνια, στις 30 Οκτωβρίου 1944, απελευθερώθηκε η Θεσσαλονίκη από τους Γερμανούς.

Το 50^ο Σύνταγμα του Ε.Λ.Α.Σ. με επικεφαλής τον Καπετάν Νικήτα (Κώστας Συννεφάκης), μπήκε εκ δυσμών στην πόλη μας και παρήλασε στη λεωφόρο Νίκης, μέσα σε ξέφρενους λαϊκούς πανηγυρισμούς.

Η επίσημη Πολιτεία σφυρίζει αδιάφορα, αρνούμενη να εντάξει αυτή την συμβολική ημέρα στους εορτασμούς 26-28 Οκτωβρίου.

Θα φταίει μάλλον που το ΕΑΜ και ο ΕΛΑΣ δεν ήταν δωσίλογοι, γερμανοτσολιάδες  και ταγματασφαλίτες. Αναπόφευκτες οι συγκρίσεις της εποχής εκείνης με το σήμερα.

Την ιστορία τη γράφει ο λαός τελικά, αλλά του τη διηγούνται άλλοι.

Παραθέτω μία συνέντευξη που μου είχε πάρει πέρσι τέτοια εποχή η καλή δημοσιογράφος του ΑΜΠΕ Αγγέλα Φωτοπούλου, επ’ ευκαιρία των 100 χρόνων από την απελευθέρωση της πόλης μου το 1912.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Εξήντα οκτώ χρόνια συμπληρώθηκαν από ημέρα που το 50^ο Σύνταγμα του Εθνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού με επικεφαλής τον Καπετάν Νικήτα (Κώστα Συνεφάκη) μπήκε στη Θεσσαλονίκη απελευθερώνοντάς την από τους Γερμανούς κατακτητές. Η περίφημη φωτογραφία του Καπετάν Νικήτα, στη λεωφόρο Νίκης, μπροστά στο άγαλμα του ναυάρχου Βότση, όπου δαφνοστεφανωμένος χαμογελά ευτυχισμένος, θα μείνει στην ιστορία ως το αποτύπωμα της ευτυχούς κατάληξης ενός τιτάνιου αγώνα εναντίον ενός κατακτητή που υπέταξε όλη την Ευρώπη. 

Η γοητεία της ιστορίας όμως, είναι ότι απλοί καθημερινοί άνθρωποι, γείτονες της διπλανής πόρτας, έγιναν ήρωες, όταν πληγώθηκε το πατριωτικό τους φιλότιμο και καταπατήθηκε η πατριωτική τους αξιοπρέπεια από τους εισβολείς.

Το όνομά του Καπετάν Νικήτα το μνημονεύουν οι απόγονοί του αλλά και οι ελάχιστοι συναγωνιστές του που ακόμη ζουν. Ένας από αυτούς κι ο ανιψιός του καπετάν Νικήτα, ο πανεπιστημιακός Γιώργος Συνεφάκης αρχιτέκτονας-πολεοδόμος.

«Υπήρξε θρυλική μορφή της Αντίστασης, έχοντας στο ενεργητικό του πράξεις που ανάγκασαν ακόμη και το Γενικό Στρατηγείο της Μέσης Ανατολής να το αναγνωρίσει. Τα σαμποτάζ που έκανε εναντίον των Γερμανών, αποκόπτοντας τις σιδηροδρομικές συγκοινωνίες Θεσσαλονίκης-Αθήνας, Κατερίνης-Λάρισας και Κατερίνης-Σαρανταπόρου, η κατάληψη της μεγάλης πυριτιδαποθήκης των Γερμανών στη Μόρνα Πιερίας, στο μεγάλο εργοστάσιο ξυλείας και πλήθος άλλων πολεμικών ενεργειών, τον κατέστησε θρυλικό εμψυχωτή του λαού της περιοχής Ολύμπου και τον μεγάλο καταζητούμενο των Γερμανών και των συνεργαζομένων με αυτούς ταγματασφαλιτών, παρακρατικών και γερμανοτσολιάδων» αφηγείται στο ΑΜΠΕ ο κ Συνεφάκης .

Ο Κωνσταντίνος Συνεφάκης γεννήθηκε το 1912 στο Λιβάδι Ελασσόνας και μόλις τελείωσε το Γυμνάσιο της  διορίστηκε υπάλληλος στην Αγροτική Τράπεζα. Με την έκρηξη του ελληνο-ιταλικού πολέμου βρέθηκε να πολεμάει στην πρώτη γραμμή ως έφεδρος ανθυπολοχαγός του πεζικού και προάχθηκε σε υπολοχαγό επ΄ανδραγαθεία. Ήταν από πρώτους αντάρτες που το Φεβρουάριο του 1943 βγήκαν στο βουνό, στο αρχηγείο του Ολύμπου και των Πιερίων. Στην αρχή ως διοικητής λόχου πήρε μέρος στη μάχη της Τάχνιστας ενάντια στους Γερμανούς τον Απρίλιο του 1943, ενώ τον Ιούνιο του ιδίου έτους, με μία μικρή δύναμη, κατέστρεψε τη σιδηροδρομική γραμμή από την Κατερίνη μέχρι τα Τέμπη. Εκτελώντας εντολές του Στρατηγείου Μέσης Ανατολής κατέστρεψε τη σιδηροδρομική γραμμή Θεσσαλονίκης-Αθήνας με αποτέλεσμα να διακοπεί η συγκοινωνία για δύο εβδομάδες. Το Σεπτέμβριο του 1943 ανέλαβε τη διοίκηση του 50^ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ ως στρατιωτικός αρχηγός και στη συνέχεια ως καπετάνιος του, δίνοντας σκληρές μάχες κατά των Γερμανών. Ο Καπετάν Νικήτας είχε γίνει ο φόβος και το τρόμος των Γερμανών και των δωσίλογων στην περιοχή της Κατερίνης. Στις 20 Οκτωβρίου του 1944 με ένα τάγμα του Συντάγματός του πέρασε με καΐκια στη Χαλκιδική και μπήκε με τα τμήματα του 31^ου Συντάγματος στη Θεσσαλονίκη.

Το τέλος του απελευθερωτή της Θεσσαλονίκης από τους Γερμανούς ήταν τραγικό.

«Η μεγάλη του προσφορά στην Εθνική Αντίσταση, από τα βουνά της Αλβανίας ως έφεδρος ανθυπολοχαγός και μετά υπολοχαγός, έως την αρχηγία ως Καπετάνιος του 50^ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ στον Όλυμπο, «τιμήθηκε» με την δολοφονία του στις 23/3/1945 από παρακρατικούς και ταγματασφαλίτες στο Κεραμίδι Πιερίας, έξω από την Κατερίνη. Οι προδότες, που έγιναν ξαφνικά κυρίαρχοι του παιχνιδιού, δολοφόνησαν έναν μεγάλο πατριώτη. Ο Καπετάν Νικήτας, ο Κώστας Συννεφάκης, δολοφονήθηκε δύο φορές. Τη μία με φυσικό τρόπο από τους παρακρατικούς. Την άλλη από τις προγραφές της «επίσημης» γραφής της ιστορίας, είτε από την μεροληπτική γραφίδα αυτών που συνεργάστηκαν εκείνη την εποχή με τους κατακτητές, είτε από την επιλεκτική νωχέλεια και αδιαφορία των απογόνων τους. Ο Καπετάν Νικήτας όμως ζει. Ζει στις καρδιές αυτών που την ιστορία, είτε την έγραψαν σωστά, είτε τη διηγήθηκαν εκεί που πρέπει» προσθέτει ο κ Συνεφάκης.

Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης από τους Γερμανούς δεν έχει ενσωματωθεί μέχρις σήμερα στο εορταστικό τριήμερο 26-28 Οκτωβρίου και σήμερα ελάχιστοι γνωρίζουν ότι η 30^η Οκτωβρίου του 1944 είναι μια σημαντική ημερομηνία για την πόλη.

Μάλλον η επιλεκτική μνήμη της επίσημης πολιτείας προτιμά να μην εμπλέκει την απελευθέρωση της πόλης από τους Τούρκους το 1912 και το «ΟΧΙ» του 1940, με την απελευθέρωσή της από τους Γερμανούς το 1944. Προφανώς θα υπάρχει μία αξιολογική κλίμακα στις απελευθερώσεις, με αποτέλεσμα ελάχιστοι να γνωρίζουν την ημερομηνία 30/10/1944, την πιο σημαντική απελευθέρωση, δεδομένου ότι η 11^η Μεραρχία και το 50^ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ, που μεταφέρθηκε με πλοιάρια από τις ακτές της Πιερίας, προστάτευσαν την πόλη από την καταστροφή του λιμανιού της, του υδραγωγείου της, των αποθηκών σιτηρών και των άλλων βασικών υποδομών της. Θα ήταν άκρως παιδευτικό για τη νεολαία μας να διδάσκεται το πώς απλοί άνθρωποι συνέβαλαν στην ανεξίτηλη γραφή της σύγχρονης ιστορίας του τόπου τους και της Ελλάδας. Είναι γοητευτικό το να ανακαλύπτει κανείς λαϊκά πρόσωπα, τα οποία δεν κάθισαν να δουν ως θεατές την ιστορία να περνάει από μπροστά τους, αλλά την χάραξαν δυναμικά, αφήνοντας το στίγμα τους. Και είναι εξ ίσου απογοητευτικό το να μπαίνουν και να αποκρύπτονται σκοπίμως πίσω από το παραβάν της «επίσημης» ιστορίας, μορφές λαϊκών ανθρώπων που μεγαλούργησαν εθνικά, αλλά είχαν την «ατυχία» να μην μείνουν απαθείς μπροστά στην εθνική πρόκληση του απελευθερωτικού αγώνα για μία αξιοπρεπή και ελεύθερη πατρίδα. Δυστυχώς την ιστορία την γράφει ο λαός με τους αγώνες του, αλλά του την διηγούνται άλλοι, προβάλλοντας μόνο ό,τι τους συμφέρει και καταδικάζοντας στην «επίσημη» λήθη και αφάνεια ηρωικές μορφές, ενοχλητικές για τα σχέδιά τους» καταλήγει ο κ Συνεφάκης

Α. Φωτοπούλου.

‘Πόλη είναι η προβολή της ιστορίας στο έδαφος’.

Μου ζητήθηκε το άρθρο από την εφημερίδα ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟΣ, μου έθεσαν όριο μέχρι 350-400 λέξεις. 
Δεν τα κατάφερα. Οι λέξεις είναι 600. Είμαι πολυλογάς.

‘ΠΟΛΗ ΕΙΝΑΙ Η ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ’.

Του Γιώργου Ι. Συνεφάκη

‘Πόλη είναι η προβολή της ιστορίας στο έδαφος’.

Δεδομένου αυτού του ορισμού, δεν θα συμφωνούσα απόλυτα με τον τίτλο του άρθρου. Η ταυτότητα μιάς πόλης, όπως και η φυσιογνωμία της, δεν είναι αποκομμένη από τις χωροχρονικές παραμέτρους της ιστορίας. Μια πόλη είναι ένα μεγάλο δοχείο ζωής, ένας ζωντανός οργανισμός, ο οποίος νομοτελειακά διέπεται από τους νόμους της ιστορικής εξέλιξης. Αναπόφευκτα λοιπόν, εμφανίζει πολλαπλές κατά καιρούς ταυτότητες, οι οποίες αντιστοιχούν στις ιστορικές της περιόδους. Πόσω μάλλον όταν η αναφορά γίνεται στη Θεσσαλονίκη, μια πόλη με παρουσία 2.340 ετών, από το 315 π.Χ., της οποίας η ιστορία κωδικοποιείται συνοπτικά σε 5 μεγάλες περιόδους (με υποπεριόδους φυσικά), την ελληνιστική, τη ρωμαϊκή, τη βυζαντινή, την οθωμανική και τη σύγχρονη των τελευταίων 100 ετών, μετά την απελευθέρωσή της και την ενσωμάτωσή της στον εθνικό κορμό. Επομένως, οι πολλαπλές της ταυτότητες είναι δεδομένες και συνεπείς ως προς τον ιστορικό της χωροχρόνο.

Μιλώντας επομένως σήμερα για χαμένη ταυτότητα, μάλλον αναφέρεται κανείς στον τελευταίο αιώνα της ελεύθερης Θεσσαλονίκης. Τα μεγάλα και συγκλονιστικά γεγονότα που συνέβησαν (απελευθέρωση το 1912, πυρκαγιά το 1917, νέα πολεοδομική δομή με το σχέδιο Εμπράρ το 1918, αιφνίδια υποδοχή μεγάλου αριθμού προσφύγων λόγω της Μικρασιατικής καταστροφής μετά το 1922, αφανισμός της Ισραηλιτικής πληθυσμιακής συνιστώσας το 1943 με επακόλουθο την αποδόμηση του κοινωνικού ιστού), ανέτρεψαν ραγδαία τους ρυθμούς εξέλιξης μιάς πόλης που λειτουργούσε πάντοτε ως ένα χαρακτηριστικό σταυροδρόμι πολιτισμών Δύσης και Ανατολής.

Οι ισοπεδωτικές πολεοδομικές ρυθμίσεις που θεσπίστηκαν την 10ετία του 1950 και μετέπειτα, μετάλλαξαν βιαίως το κτιριακό απόθεμα της Θεσσαλονίκης και από μία πόλη με εμφανή στοιχεία εκλεκτικισμού και με άρωμα δυτικοευρωπαϊκό, δημιούργησαν ένα ισοπεδωτικό μόρφωμα ανώνυμου γιγαντισμού, αγνοώντας, παραμελώντας και τελικά καταστρέφοντας τα σκουριασμένα τιμαλφή της ιστορίας του αστικού της ιστού και τελικά της ίδιας της ‘ταυτότητας’. Οι ελάχιστες εναπομείνασες νησίδες-οάσεις, απλώς θυμίζουν τα κλέη του παρελθόντος.

Η πόλη μου κοντοθώρητη ψήλωνε αποτόμως,

Δώματα κι αντιπαροχές, δυάρια παρανόμως

Έθαψε τραμ κι έφαγε γοργά τα λυσσακά της,

Άλλαξε τα φτιασίδια της σαν αρχοντοχωριάτης,

λέει ο ποιητής Β-Ι.Ν., συμπυκνώνοντας σε μία στροφή τον σαρωτικό οικιστικό Αρμαγεδδόνα των τελευταίων 50 χρόνων.

Συν τω χρόνω, οι πληθυσμιακές μετακινήσεις που σημειώθηκαν στο εσωτερικό της χώρας, αφ’ ενός μεν μετά τον εμφύλιο και την πολυετή ‘αναπτυξιακή’ πολιτική που εφαρμόστηκε, προκαλώντας πληθυσμιακή αφαίμαξη της περιφέρειας με παράλληλες κεντρομόλες δυνάμεις προς στα αστικά κέντρα, αφ’ ετέρου δε η άκριτη και ανοργάνωτη εισροή οικονομικών μεταναστών την τελευταία 20ετία, ταρακούνησαν και ράγισαν την όποια κοινωνική ισορροπία είχε επέλθει, δημιουργώντας νέα προβλήματα στη συνολική φυσιογνωμία της πόλης.

Ωστόσο, το κουβάρι της ιστορίας δεν ξετυλίγεται ποτέ γραμμικά. Οι εναλλασσόμενες κυρτές και κοίλες καμπύλες της πορείας της, έχουν πάντοτε μεσοδιαστήματα ισορροπίας, όταν εξασθενεί η μνήμη, όταν καταλαγιάζει η ρευστότητα και όταν το νέο οσμώνεται με το παλιό. Τότε, αναπόφευκτα δημιουργούνται νέες παραστάσεις, νέα ήθη, νέες συμπεριφορές και τελικά νέες ‘αισθητικές’. Η μεγάλη πολυπολιτισμική χοάνη που λέγεται Θεσσαλονίκη, έχει μάθει να απορροφά αυτούς τους κραδασμούς και να γλείφει τις πληγές της μόνη της. Ακόμη κι αν μένει στα χείλη μια στυφή γεύση από την ασυνέπεια της κεντρικής εξουσίας προς το κορμί της και από τη χαμένη ανεπιστρεπτί παλιά αστικότητά της, εκείνη τη γεύση της αστικής θαλπωρής, στην ποδιά της οποίας τόσα και τόσα τραγούδια και ποιήματα γράφηκαν.

‘Η πόλις θα σε ακολουθεί’ καινούριους τόπους δεν θα βρεις, δεν θάβρεις άλλες θάλασσες. Στους δρόμους θα γυρνάς τους ίδιους. Και στες γειτονιές τες ίδιες θα γερνάς και μες στα ίδια σπίτια αυτά θ' ασπρίζεις’, όπως λέει ο μέγας Καβάφης. Τελικά, υπήρξαν και υπάρχουν πολλές ταυτότητες της πόλης μας. Αλλά είναι όλες συνιστώσες μια μεγάλης συνισταμένης 2.340 ετών, μιάς Ταυτότητας με το Ταυ κεφαλαίο που δεν θα χαθεί ποτέ.